تا اینجا درباره اثر دارونما یا پلاسبو بیشتر در زمینه علائم جسمانی صحبت کرده بودیم. برای مثال، ممکن است فردی به دلیل اضطراب، تپش قلب یا دل‌درد به پزشک مراجعه کند و به جای داروی واقعی، قرصی بی‌اثر دریافت کند، اما چون تصور می‌کند داروی مؤثری گرفته است، حالش بهتر شود. این پدیده را اثر دارونما می‌نامیم. بخشی از اثر بسیاری از مداخلات شبه‌علمی نیز ممکن است از همین مسیر ایجاد شود؛ یعنی فرد انتظار دارد یک دمنوش، جوشانده یا روش درمانی خاص به او کمک کند و همین انتظار باعث شود بخشی از علائم او افت پیدا کند.ادامه مطلب

پژوهش‌های متعددی درباره اکسی‌توسین انجام شده است، اما نتایج آنها مشخص می‌کند که نمی‌توان این ماده را به‌سادگی «هورمون اعتماد» یا «مولکول اخلاق» دانست. برای روشن شدن این مسئله، یکی از پژوهش‌های مهم در این زمینه نشان داد که اکسی‌توسین حتی می‌تواند برخی هیجان‌های منفی بین‌فردی را نیز رشد دهد.در پژوهشی که در سال ۲۰۰۹ در مجله روان‌پزشکی زیستی در دسترس قرار گرفت، به یک گروه اکسی‌توسین و به گروه دیگر دارونما داده شد. سپس شرکت‌کنندگان در یک بازی قرار گرفتند که در آن گاهی خودشان بیشتر برنده می‌شدند و گاهادامه مطلب

تقلید مردمک چشم؛ بازتاب فیزیولوژیک اعتماد و احساس خودی‌بودنپژوهش‌های نوین نشان داده‌اند که ارتباط میان اعتماد و احساس خودی‌بودن فقط در سطح افکار و قضاوت‌های آگاهانه اتفاق نمی‌افتد، بلکه ممکن است در واکنش‌های بسیار ظریف فیزیولوژیک بدن نیز دیده شود. یکی از نمونه‌های جالب در این زمینه، پژوهشی از ماریسکا کرت، آگنتا فیشر و کارستن دِدرو است که رابطه میان تقلید مردمک چشم و اعتماد به اعضای گروه خودی را ارزیابی کرده است.در این پژوهش، شرکت‌کنندگان مقابل رایانه قرار گرفتند و عکس‌های از چهره افراد مختلف به ادامه مطلب

تقلید انتخابی از اعضای گروه خودی در نوزادانپژوهشی از دیوید بوتلمن و همکاران، نشان داد که ترجیح انسان به اعضای گروه خودی و تمایل به تقلید از آنها، حتی در چهارده‌ماهگی نیز قابل مشاهده است. این یافته اهمیت دارد، زیرا بیانگر است ارتباط میان احساس خودی‌بودن، اعتماد و تقلید الزاماً حاصل تجربه‌های طولانی اجتماعی نیست و می‌تواند از سنین بسیار پایین در رفتار کودک ظاهر شود.در این پژوهش، کودکان چهارده‌ماهه به کلیپهایی نگاه کردند که در آنها فردی با کودک به زبان آلمانی، یعنی زبان آشنا و مادری او، یا به زبان ادامه مطلب

مبحث اعتماد اجتماعی بسیار گسترده است و آنچه تا اینجا ارزیابی کردیم، تنها بخشی از ابعاد روان‌شناختی، زیستی و اجتماعی آن بود. در جمع‌بندی می‌توان گفت درباره منشأ اعتماد، دو دیدگاه اصلی وجود دارد که در ظاهر در برابر یکدیگر قرار گرفته‌اند.دیدگاه نخست، که بیشتر در روان‌شناسی بالینی، روان‌پزشکی و روان‌کاوی مورد توجه بوده است، بر نقش تجربه‌های اولیه زندگی تأکید می‌کند. طبق دیدگاه اریک اریکسون، به‌ویژه ۱۸ ماه نخست زندگی دوره مهمی برای شکل‌گیری اعتماد بنیادی است. کودک در این دوره از طریق رابطه با مراقبانادامه مطلب

آموزش علم برای همه دوره روانشناسی برای عموم (خلاصه جلسه سی و ششم) اعتماد در میان ملت‌هاپژوهش درباره اعتماد را می‌توان به‌طور کلی در دو مسیر مرتبط دنبال کرد. مسیر نخست به تفاوت‌های فردی می‌پردازد: چرا بعضی افراد به‌طور کلی اعتمادکننده‌ترند و حتی با غریبه‌ها نیز راحت‌تر ارتباط برقرار می‌کنند، در حالی که بعضی دیگر نسبت به افراد ناآشنا بسیار محتاط و بی‌اعتمادند؟ مسیر دوم این پرسش را مطرح می‌کند که آیا میزان اعتماد در میان ملت‌ها و جوامع مختلف با یکدیگر تفاوت دارد و اگر چنین تفاوتی وجود دارادامه مطلب

از مجموعه پرسشنامه‌هایی که برای سنجش اعتماد به کار می‌روند، می‌توان تصویری از سطح اعتماد عمومی در کشورهای مختلف به دست آورد. البته باید توجه داشت که این شاخص‌ها دقیقاً یک چیز واحد را نمی‌سنجند؛ برای مثال، اعتماد به فردی که مدت‌هاست او را می‌شناسیم با اعتماد به کسی که برای نخستین بار می‌بینیم متفاوت است. بنابراین، مقایسه کشورها باید بر پایه مجموعه‌ای از شاخص‌ها انجام شود، نه فقط یک پرسش ساده.در مقایسه‌های بین‌المللی، معمولاً کشورهای شمال اروپا و چند کشور توسعه‌یافته در گروه کشورهایی قرار می‌گیرندادامه مطلب

یکی از نکات جالب در کارهای هری تریاندیس، توجه او به مفهوم مطلوبیت اجتماعی (Social Desirability) بود. او در آغاز مسیر پژوهشی خود، مانند برخی پژوهشگران آن دوره، تصور می‌کرد پاسخ‌های نادرست در جوامع شرقی می‌تواند ناشی از دروغ‌گویی یا عدم صداقت باشد. اما با ادامه پژوهش‌ها به بیان متفاوتی رسید: بخشی از این پاسخ‌ها نه از میل به فریب، بلکه از شرم، حیا و تمایل به حفظ تصویری مطلوب از خود ناشی می‌شود.برای مثال، ممکن است از فردی بپرسیم آیا کاری انجام داده که از نظر اجتماعی یا اخلاقی ناپسند محسوب می‌شود. اوادامه مطلب

توشیو یاماگیشی (Toshio Yamagishi) از پژوهشگران مهم حوزه اعتماد است و بخش قابل‌توجهی از کارهای او به این پرسش اختصاص دارد که چرا در برخی جوامع، به‌ویژه جوامع آسیای شرقی، اعتماد به غریبه‌ها پایین‌تر از اعتماد به افراد آشناست. او در آثار مختلف خود تلاش کرده است نشان دهد که این تفاوت را نمی‌توان صرفاً به یک قابلیت روان‌شناختی ثابت در افراد نسبت داد، بلکه باید آن را در ارتباط با ساختار اجتماعی و فرهنگی جوامع نیز فهمید. از میان کتاب‌های او، کتاب سوم که به‌روزتر است و در واقع بسیاری از ایده‌های مطرح‌شدادامه مطلب

دو نگاه عمده در شرح اعتماد وجود دارد که در ادامه بحث‌های قبلی می‌توان آنها را در امتداد همان پرسش اصلی قرار داد: اعتماد تا چه اندازه یک مشخصه نسبتاً پایدار و ریشه‌دار در فرد است و تا چه اندازه محصول تجربه‌های اجتماعی و شرایطی است که فرد در طول زندگی با آنها مواجه می‌شود؟یک دیدگاه با عنوان Impressionable Years Hypothesis یا «فرضیه سال‌های تأثیرپذیر» شناخته می‌شود. این دیدگاه بیش از همه با نظریه‌های رشد و دیدگاه‌هایی مانند نظریات اریک اریکسون همخوانی دارد. مطابق این فرضیه، دوره‌هایی از زندگی، به‌وادامه مطلب

اخیرا کتاب انگلیسی دیدم که نامش از هر فارسیِ فارسی تر بود. روی جلد خیلی شیک نوشته شده بود مادر عصمت خاتون! با دیدن این اسم با خودم حداقل صد بار گفتم، مگه داریم، مگه میشه! جالبتر از اسم کتاب، مطالب آن بود. نویسنده به نظرم ایرانی بوده و خواسته رد گم کند. باورتان نمی شود یک فحش های آبداری در این کتاب بود که من نمی توانم حتی ترجمه آزاد آن را هم اینجا نقل کنم. البته نباید از حق گذشت، گه گاهی هم مطالب آموزنده و مفیدی در این کتاب دیده می شد. مثلا در همان مقدمه یک دعایی تحت این عنوان خودنمایی می کرد: برادامه مطلب

حتما شما هم بیشتر شنیده اید که مثبت فکر کنید تا شاهد موفقیت را در آغوش بگیرید. این عبارت آنقدر بدیهی است که اگر مخالف آن را بگویید، مورد هجوم و هجمه فراوان قرار می گیرید. من هم تا همین چند سال پیش از این که کتاب خانم پرنسس گابریل اوتینگن اسپیلبرگ را مطالعه نمایم، چنین تفکری داشتم. اما با مطالعه این کتاب و آشنا شدن با دیدگاه این روانشناس برجسته آلمانی، نظرم اندکی تغییر پیدا کرد. از دید ایشان، مثبت اندیشی و کسانی که این ایده را تبلیغ و ترویج می کنند، یک مشکل اساسی دارند و آن هم این که بیشتر رویاپرادامه مطلب

اخیرا کتابی به دستم رسید که ترجمه تحت اللفظی آن می شود، چگونه آینده را پیش بینی کنیم. هنوز همه آن را نخوانده ام، اما تورقی که زدم، کلیت کار دستم آمد. می خواهم نکات کلیدی کتاب را با شما در میان بگذارم. اولین و مهمترین نکته این بود که پیش بینی آینده ممکن است. تا حالا همه فکر می کردند که آینده غیر قابل پیش بینی است. نویسنده یک نمونه واقعی از پیش بینی کننده های عجیب را ژول ورن معرفی نموده است. از دید نویسنده این کتاب، تقریبا تمام پیش بینی یا همان چیزی که آن زمان به آن می گفتند تخیلات ژول ورن به واقعادامه مطلب

این روزها همه چیز با پول سنجیده می شود و آنانی که در شمار طبقات پایین جامعه به حساب می آیند، با روش های مختلف مورد تحقیر قرار می گیرند. شاید به همین دلیل است که برخی به اشکال مختلف سعی دارند پولدار و ثروتمند جلوه نمایند تا کمتر تحقیر شوند! با این وجود، ثروتمندان بی درد، هیچ کس به جز قوم و قبیله خود را قبول نداشته و دیگران را خوار و زبون می شمارند. برای اثبات این ادعا بهتر است قضیه ای را تعریف کنم که اخیرا برای خودم اتفاق افتاد. واقعیت آن است که من دوست نوجوانی دارم که این روزها دائما او را می بینم. او سر چهار راه روزنامه می فروشد. شما هم حتما این گروه را دیده اید. روزی وقتی روزنامه ای از او خریدم و فرصت نشد پول او را بدهم و ناچار شدم به خاطر سبز شدن چراغ بروم، او با صدای بلند داد زد، اشکالی ندارد، ان شاالله فردا، بشرط این که بگذارید یک بوق با ماشین شما بزنم! همین بزرگواری باعث شد که مهر این نوجوان را به دل بگیرم. حالا با او دوست شده ام. روزی یه او گفتم، تو انسان بزرگواری هستی. او که از این حرف من کاملا تعجب کرده بود، گفت شما هم ما را مسخره می کنید؟ گفتم نه، این را جدی گفتم. تو با وجود آن که ظاهرا درآمد کمتری از من داری، دل و جگرت بزرگتر از من است. اگر من جای تو بودم، اجازه نمی دادم کسی بدون پرداخت پول، برود. او گفت، انسان ها را نمی شود از روی لباس و شغلشان قضاوت کرد! در هر گروه و صنفی انسانهای خوب و بود هست. خلاصه، حالا هر وقت او را می بینم، با هم گفتگو می کنیم. در یکی از همین روزها، از او قول گرفتم، اجازه بدهد، به خاطر لطفی که به من کرده است، از او تشکر کنم. گرجه او با خنده گفت، اگر من را یکبار سوار ماشین خوشگلتان بادامه مطلب

الف) صمیمی شدن با دیگران برای من راحت و با تکیه کرده به دیگران مشکلی ندارم. مشکلی ندارم دیگران به من تکیه کنند. نگران نیستم ترکم کنند یا زیادی به من نزدیک شوند. ب) فکر می کنم دیگران تردید دارند که زیاد به هم نزدیک شویم. اغلب نگرانم همسرم واقعا من را دوست نداشته باشد و یا نخواهد با من بماند. دلم می خواهد خیلی با آدم ها صمیمی باشم و این طور است که آنها می ترسند و ترکم می کنند. ج) در رابطه نزدیک یک کم معذب هستم. برای همین سخت به آنها اعتماد کامل می کنم. سخت است به خودم اجازه دهم به آنها تکیه کنم. وقتی کسی زیاد با من صمیمی می شود، عصبی می شوم، اغلب آدم ها از من می خواهند صمیمی تر باشم و من با این موضوع زیاد راحت نیستم. کدام یک از این گزینه ها در مورد شما صدق می کند. پشت این سه گزینه سه سبک ارتباط با دیگران جریان دارد که اولین بار روان شناس انگلیسی جان بالبی تعریف کرد. او را به عنوان مبدع نظریه دلبستگی در دهه 1950-1960 میلادی می شناسند. گزینه الف نشانه دلبستگی خاطر جمع و مطمئن است. اینجا عشق و اعتماد به راحتی، اتفاق می افتد. گزینه ب دلبستگی اضطراب آلود را نشان می دهد. یعنی فرد خیلی دلش می خواهد با دیگران صمیمی باشد ولی همیشه از ناامیدی می ترسد و اغلب در رابطه با رفتارهای افراطی و آویزون بازی، بحران درست می کند. گزینه ج الگوی اجتناب دلبستگی است. در اینجا فرد حس می کند خیلی راحت تر است از خطرات صمیمیت اجتناب کند و بچسبد به فعالیت های انفرادی و عقب نشینی عاطفی.اگر یک کار باشد که روابط ما را تصحیح می کند این است که بدانیم ما در کدام یک از این سه دسته جای می گیریم و این دانش را باید بیاوریم داخل عشق و خودمان و دیگران را از تله هایی که ممکن است در آنها بیفتیم، خبردار کنیم. البته مقداری ادامه مطلب